خودشناسی یعنی فهمیدن اینکه واقعاً چه کسی هستید، چه می خواهید، چرا به روش خاصی رفتار می کنید، و چه الگوهای تکراری ای در زندگیتان باعث رنج یا موفقیت شما شده اند. خیلی از ما فکر می کنیم خودشناسی کافی داریم، اما اغلب در درجه ای از آگاهی سطحی باقی می مانیم. خودشناسی عمیق، نیاز به یک همراه حرفه ای دارد که با ابزارهای علمی، لایههای پنهان وجودمان را به ما نشان دهد. در اینجا، با ۳ رویکرد درمانی معتبر آشنا می شوید که هر کدام به شکلی منحصربه فرد، به شما در مسیر خودشناسی عمیق کمک میکنند. در نهایت توصیه میشود برای کاهش آسیب به خود و افزایش بهره وریتان در این مسیر حتما از درمانگری مناسب کمک بگیرید.
3 رویکرد درمانی مناسب برای خودشناسی کدامند؟
در اینجا میخواهیم شما را با 3 رویکرد در روانشناسی آشنا کنیم که میتوانند به شما در شناخت بیشتر از خودتان کمک کنند. هر رویکرد، از زاویه متفاوتی به انسان نگاه میکند و ابزارهای خاص خود را برای کشف خودتان ارائه میدهد. انتخاب رویکرد مناسب، یعنی انتخاب مسیری که با نیازها و شخصیت شما همخوانی دارد. در ادامه با این رویکردهای معتبر و موثر آشنا میشوید که هر کدام میتوانند شما را به سفری عمیق به درون خود ببرند تا با ابعاد جدیدی از خودتان اشنا شوید.
روان درمانی روانپویشی؛ سفری به ناخوداگاه و کشف ریشه های شخصیتتان
اگر به دنبال درک چرایی رفتارهایتان هستید و می خواهید بدانید چرا الگوهای تکراری ای در زندگیتان وجود دارد، روان درمانی روان پویشی می تواند یک انتخاب عالی باشد. این رویکرد که ریشه در روانکاوی دارد، بر این باور است که بسیاری از رفتارها، احساسات و تعارضات ما، ریشه در ناخودآگاه و تجربیات کودکی دارند. درمانگر روانپویشی به شما کمک می کند تا لایه های پنهان ذهن و شخصیتتان را کشف کنید و بفهمید که چگونه روابط اولیه با والدینتان، الگوهای دلبستگی شما را شکل داده اند. برای مثال، اگر در روابط عاطفی تان مدام افراد سرد و بی احساس را انتخاب می کنید، ممکن است ریشه در تجربه کودکی شما با والدتان داشته باشد که حالا به صورت یک الگوی ناهشیار برایتان تکرار می شود.
در این رویکرد، خودشناسی به معنای آگاهی از تعارضات درونی و تاثیر گذشته بر زمان حال است. درمانگر با تکنیک هایی مثل تحلیل رویاها، تداعی آزاد و… به شما کمک می کند تا به سطح های عمیق تری از خودشناسی دست پیدا کنید. این روش معمولا طولانی تر و زمانبرتر از سایر روشها است اما برای کسانی که به دنبال تغییرات ریشه ای و ماندگار هستند، انتخابی عالی میباشد. خودشناسی در این رویکرد، مثل یک کاوش باستانشناسی است؛ شما لایه به لایه به درون ذهنتان سفر می کنید تا به بینشی از خودتان برسید.
درمان شناختی- رفتاری ؛ خودشناسی از طریق شناسایی و اصلاح افکار و رفتار
درمان شناختی- رفتاری که توسط آرون بک پایه گذاری شده، یکی از پرکاربرد ترین و علمی ترین رویکرد های درمانی است. این روش، خودشناسی از طریق آشنایی و تغییر در افکار، باورها و رفتارها امکان پذیر میباشد. باور اصلی این است که احساسات و رفتارهای ما، نتیجه مستقیم افکار و باورهای ما هستند. بنابراین، خودشناسی یعنی یاد بگیریم که افکار خودکار منفی، خطاهای شناختی، و باورهای بنیادین ناکارآمد مان را شناسایی و آنها را با افکار و رفتارهای سالمتر جایگزین کنیم. مثلا اگر همیشه احساس شکست می کنید، درمانگر به شما کمک می کند بفهمید که این احساس، نتیجه افکاری مثل من به اندازه کافی خوب نیستم یا همیشه شکست می خورم است و آنها را با روشهایی که در این رویکرد وجود دارد با افکار سالمتر جایگزین کنید . این افکار ناخوشایند، مثل عینک های کدری هستند که دنیا را به شکلی منفی به شما نشان می دهند.
خودشناسی در این روش یک فرآیند ساختارمند و هدفمند است. شما یاد می گیرید که افکارتان را ثبت کنید، آنها را بررسی کنید و با شواهد واقعی زندگی تان مقایسه کنید. مثلا اگر فکر می کنید هیچ کس من را دوست ندارد، از شما خواسته می شود به دنبال شواهدی در زندگی تان بگردید که خلاف این را ثابت میکند. این رویکرد، خودشناسی را از یک مفهوم انتزاعی به یک تمرین روزمره تبدیل می کند. برای افرادی که به دنبال خودشناسی با تمرین عملی و قابل استفاده در زندگی روزمره هستند، این رویکرد یکی از بهترین گزینه هاست.
طرحواره درمانی؛ عمیق ترین و جامع ترین رویکرد برای خودشناسی
اگر احساس می کنید الگوهای رفتاریتان عمیق و ریشه دار هستند، طرحواره درمانی ممکن است برایتان مفید باشد. این رویکرد که توسط جفری یانگ پایه گذاری شده، یک روش یکپارچه است که از ترکیب درمان شناختی- رفتاری، روانکاوی و گشتالت به وجود آمده است. طرحواره درمانی بر روی شناسایی و تغییر طرحواره های ناسازگار اولیه تمرکز دارد. طرحواره ها، باورهای عمیقی هستند که معمولا در دوران کودکی شکل گرفته اند و در بزرگسالی، مانند یک فیلم تکراری، زندگی ما را هدایت می کنند.
خودشناسی در طرحواره درمانی، یعنی فهمیدن اینکه چرا و چگونه این طرحواره ها شکل گرفته اند و چطور در روابط، کار، و احساسات شما تاثیر میگذارند. به عنوان مثال، اگر طرحواره رهاشدگی دارید، ممکن است مدام در روابطتان احساس ناامنی کنید یا از ترس طرد شدن، رفتارهای کنترل کننده از خود نشان دهید. طرحواره درمانگر با استفاده از تکنیک های تجربی (مثل تصویرسازی هدایت شده و بازبینی خاطرات کودکی) به شما کمک می کند تا این الگوها را از نزدیک ببینید و آنها را تغییر دهید. طرحواره درمانی در افزایش خودشناسی (درک یکپارچه از خود) بسیار موثر است. همچنین یک اسکیما درمانگر فارس یا متخصصی با تجربه در این حوزه نیز می تواند شما را به سطح بالاتری از خودشناسی برساند.
جمع بندی
سه رویکرد درمانی برای خودشناسی، هرکدام مسیر منحصربه فردی را به شما پیشنهاد می دهند. روان درمانی روان پویشی، شما را به سفری در ناخودآگاه و تجربیات کودکی می برد. درمان شناختی- رفتاری، خودشناسی را به یک تمرین روزمره برای شناسایی و اصلاح افکار تبدیل می کند و طرحواره درمانی با عمیقترین نگاه، به سراغ الگوهای ریشه ای و طرحواره هایی می رود که از کودکی با شما همراه بوده اند. انتخاب بهترین رویکرد، به نیاز، شخصیت و عمق مسائلی که می خواهید کشف کنید، بستگی دارد. اگر به دنبال شناخت عمیق و ریشه ای هستید، طرحواره درمانی یکی از جامع ترین گزینههاست. برای شروع، بهتر است با یک متخصص اسکیما درمانگر مشورت کنید تا مناسب ترین مسیر را برای خودشناسی شما انتخاب کند. به یاد داشته باشید که خودشناسی، یک مقصد نیست؛ یک سفر مادام العمر است.
