بازسازی پستان پس از سرطان؛ روش‌ها و تفاوت آن با جراحی زیبایی

پایان درمان سرطان پستان، برای خیلی از زنان پایان نگرانی‌ها نیست. وقتی بیماری کنار می‌رود، نگاه کردن به آینه می‌تواند سخت باشد و سوالات تازه‌ای پیش بیاورد؛ آیا می‌توانم دوباره با بدنم احساس آرامش کنم؟ بازسازی پستان یکی از راه‌هایی است که به چنین بانوانی کمک می‌کند دوباره با بدن خود آشتی کنند. این عمل فقط برای ترمیم ظاهر نیست و هدفش این است که حس کامل بودن و اعتمادبه‌نفس به زن برگردد. شاید هم فکر کنید این کار مثل سایر جراحی‌های زیبایی است؛ اما تفاوت‌های مهمی بین آن‌ها وجود دارد.

بازسازی پستان چیست؟

یک جراحی تخصصی و ترمیمی است که بعد از برداشتن تمام یا بخشی از بافت سینه در روند درمان سرطان، انجام می‌شود. هدف از بازسازی سینه این است که حجم، فرم طبیعی و تقارن پستان‌ها بازگردانده شود. معمولا بعد از درمان‌های انکولوژی مثل ماستکوتومی و لامپکتومی، خیلی از زنان به سراغ این جراحی می‌روند.

در ماستکتومی، تمام بافت پستان به‌همراه نوک و هاله سینه تخلیه می‌شود؛ در حالی که در لامپکتومی فقط بخش محدودی از بافت حاوی تومور برداشته شده و بخش اعظم سینه دست‌نخورده باقی می‌ماند. میزان تغییرات ساختاری و حجم بافت برداشته شده از این جهت که نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب تکنیک بازسازی پستان پس از سرطان دارند، از اهمیت بالایی برخوردارند.

تفاوت بازسازی پستان با جراحی زیبایی سینه در چیست؟

خیلی‌ها فکر می‌کنند ترمیم پستان همان جراحی زیبایی سینه است؛ چون که در هر دو از ابزارهای مشابهی مثل پروتز سیلیکونی یا تزریق چربی استفاده می‌شود. اما هدف این دو کاملا فرق دارد! بازسازی پستان بخشی از مسیر درمان است و بعد از جراحی‌هایی مثل ماستکتومی (برداشتن کامل سینه) یا لامپکتومی (برداشتن بخشی از سینه) انجام می‌شود تا شکل، حجم و تقارن سینه برگردد.

جراحی زیبایی اما روی سینه سالم انجام می‌شود و فقط برای تغییر اندازه، فرم یا رفع افتادگی است. به‌علاوه، بازسازی سینه ممکن است در طی چند مرحله صورت بگیرد؛ در صورتی که جراحی زیبایی تنها یک مرحله دارد.

در جدول زیر می‌توانید تفاوت‌های اصلی این دو را باهم ببینید:

معیار مقایسه	بازسازی پستان	جراحی زیبایی سینه
هدف اصلی	برگرداندن شکل و تقارن سینه بعد از درمان سرطان یا آسیب	تغییر اندازه، فرم یا رفع افتادگی سینه سالم
ماهیت عمل	ترمیمی و بخشی از روند درمان	اختیاری و برای زیبایی ظاهری
کاندیدای جراحی	زنانی که ماستکتومی یا لامپکتومی داشته‌اند.	افراد سالمی که می‌خواهند شکل یا اندازه سینه‌شان تغییر کند.
روش‌های اصلی	پروتز، پیوند بافت خود بیمار (فلپ)، روش ترکیبی و بازسازی نوک سینه	پروتز زیبایی، کوچک‌سازی سینه و لیفت سینه
مراحل جراحی	معمولا دو مرحله یا بیشتر (ساخت حجم، قرینه‌سازی، ترمیم نوک سینه)	اغلب فقط یک مرحله
حس طبیعی سینه	معمولا برگشت کامل حس قابل تضمین نیست.	در بیشتر موارد حس طبیعی سینه حفظ می‌شود.

روش‌های بازسازی پستان پس از سرطان

بازسازی سینه بعد از سرطان بسته به این‌که میزان آسیب و بافت باقی‌مانده چقدر است، می‌تواند به روش‌های مختلفی انجام شود. اصلی‌ترین روش‌هایی که معمولا پزشکان برای بازسازی بافت پستان انجام می‌دهند، عبارت‌اند از:

بازسازی سینه با پروتز

در این روش ترمیمی، از ایمپلنت‌های سیلیکونی یا سالینی (محلول نمکی) برای جایگزینی حجم و ایجاد فرم سینه در زیر پوست یا عضله قفسه سینه استفاده می‌شود. بازسازی پستان با پروتز می‌تواند در یک مرحله (قرار دادن مستقیم پروتز دائمی) یا چند مرحله انجام بگیرد.

در روش چندمرحله‌ای، ابتدا یک منبسط‌کننده بافتی قرار داده شده و طی چند هفته با تزریق تدریجی سالین، فضای کافی در پوست ایجاد و سپس با پروتز دائمی تعویض می‌شود. شرط اصلی اجرای این تکنیک، داشتن بافت و پوست سالم و با کیفیت مورد تائید پزشک در ناحیه قفسه سینه است.

بازسازی با بافت بدن خود فرد

در این روش، به‌جای پروتز، از بافت خود بیمار برای ساختن سینه جدید استفاده می‌شود. به این روش فلپ یا بازسازی اتولوگ هم می‌گویند. پزشک بخشی از پوست و چربی، و گاهی کمی عضله را از جایی مثل شکم یا پشت برمی‌دارد و آن را به محل سینه منتقل می‌کند. برداشت از شکم با روش‌های DIEP یا TRAM انجام می‌شود و برداشت از پشت با روش فلپ لاتیسیموس دورسی.

از آنجا که سینه از بافت خود فرد ساخته می‌شود، نتیجه معمولا طبیعی‌تر و نرم‌تر به نظر می‌رسد. این نوع بازسازی پستان از پروتز پیچیده‌تر است؛ چون که عمل طولانی‌تر است و جراح باید رگ‌های خونی بسیار ظریف را با دقت به هم وصل کند. برای همین است که انتخاب جراح باتجربه اهمیت زیادی دارد. نکته دیگر این است که دو جای زخم خواهید داشت؛ یکی روی سینه و یکی در محلی که بافت از آن برداشته شده است.

بازسازی ترکیبی و اصلاح فرم پستان

در شرایطی که بافت اهداکننده یا پوشش پوستی سینه به‌تنهایی برای ایجاد حجم دلخواه کافی نباشد، از روش ترکیبی، یعنی استفاده همزمان از فلپ بافتی و پروتز، استفاده می‌شود تا فرمی طبیعی و ماندگار به‌دست آید.

در این تکنیک از بازسازی پستان، از روش‌های تکمیلی همچون تزریق چربی، ترمیم نوک و هاله سینه (از طریق پیوند پوست یا تتوی سه‌بعدی) و جراحی‌های قرینه‌سازی روی سینه مقابل (لیفت یا اصلاح حجم) هم برای ایجاد حداکثر هماهنگی بین اعضای بدن، استفاده می‌شود.

بازسازی پستان چه زمانی انجام می‌شود؟

زمان مناسب برای بازسازی سینه برای همه یکسان نیست و پزشک با توجه به وضعیت شما، مرحله بیماری و برنامه درمانی تصمیم می‌گیرد.

بازسازی همزمان با جراحی سرطان

در این روش، ساخت سینه در همان عمل برداشتن تومور (ماستکتومی یا لامپکتومی) انجام می‌شود. اگر شرایط پزشکی اجازه بدهد، پوست طبیعی سینه حفظ می‌شود و بیمار بعد از به‌هوش آمدن، تجربه سخت بی‌سینه بودن را نخواهد داشت.

بازسازی بعد از پایان درمان

در این حالت، بازسازی پستان چند ماه یا حتی چند سال بعد از تمام شدن درمان انجام می‌شود. زمان دقیق آن به برنامه شیمی درمانی، سرعت بهبود بدن و نظر تیم درمان، شامل انکولوژیست و جراح پلاستیک، بستگی دارد.

نکته مهم این است که انجام پرتودرمانی مانع جراحی بازسازی سینه نیست! فقط احتمال دارد زمان عمل یا روش آن تغییر کند؛ چون که پرتو روی پوست اثر می‌گذارد و پزشکان در این شرایط معمولا بافت خود بیمار را به پروتز ترجیح می‌دهند.

عوامل موثر در انتخاب روش بازسازی پستان

انتخاب بهترین روش برای بازسازی سینه، کاملا اختصاصی است و بیشتر از هر چیزی به شرایط پزشکی، فیزیکی و ترجیحات فردی بیمار بستگی دارد. بااین‌حال، عوامل زیر بیشترین نقش را در انتخاب تکنیک جراحی دارند:

• میزان چربی و عضله موجود در نواحی اهداکننده (شکم یا پشت) تعیین‌کننده امکان انجام جراحی فلپ است.

• پرتودرمانی (رادیوتراپی) می‌تواند خاصیت ارتجاعی پوست قفسه سینه را کاهش دهد.

• اندازه تومور، محل آن و میزان تخلیه بافت سینه نقش مستقیمی در انتخاب روش بازسازی پستان پس از سرطان دارند.

• بیماری‌هایی مثل دیابت، مشکلات قلبی – عروقی، اختلالات انعقادی یا مصرف سیگار و الکل می‌توانند بر سرعت ترمیم بافت اثر بگذارند.

• خاصیت ارتجاعی پوست و توان ترمیم بافت‌ها با سن تغییر می‌کند؛ زنان جوان معمولا کاندیدای مناسب‌تری برای جراحی‌های فوری یا پیوند بافت هستند.

افزون‌بر این‌ها، میزان تحمل فرد برای سپری کردن دوره نقاهت هم بسیار مهم است. برخی بیماران توانایی تحمل دوره نقاهت طولانی (روش‌های فلپ) را ندارند و جراحی‌های سبک‌تری مثل روش‌های ایمپلنتی را ترجیح می‌دهند.

چرا هماهنگی جراح پلاستیک و تیم درمان سرطان اهمیت دارد؟

تصمیم درباره بازسازی پستان تنها به انتخاب میان پروتز و استفاده از بافت بدن محدود نمی‌شود. نوع جراحی سرطان، احتمال نیاز به پرتودرمانی، وضعیت پوست و بافت‌های باقی‌مانده و ترجیحات بیمار، همگی در انتخاب روش و زمان بازسازی نقش دارند.

در چنین شرایطی، مشورت با فوق تخصص جراحی پلاستیک و هماهنگی با تیم درمان سرطان اهمیت دارد. برای مثال، اگر بیمار پس از ماستکتومی به پرتودرمانی نیاز داشته باشد، ممکن است زمان یا تکنیک بازسازی نسبت به بیماری که چنین درمانی ندارد، متفاوت باشد.

دکتر آرش نجف‌بیگی (Dr. Arash Najaf Beygi)، فوق تخصص جراحی پلاستیک در تهران، در حوزه جراحی‌های پلاستیک و زیبایی فعالیت دارد. متقاضیان مشاوره درباره بازسازی پستان می‌توانند از طریق وب‌سایت رسمی دکتر آرش نجف‌بیگی درباره خدمات مرتبط و امکان ارزیابی شرایط خود اطلاعات دریافت کنند.

در نهایت، بازسازی پستان یک انتخاب شخصی است و تصمیم‌گیری درباره انجام آن باید با آگاهی از مزایا، محدودیت‌ها، خطرات احتمالی و گزینه‌های جایگزین صورت بگیرد.