رتبه مشاور در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری؛ تخصص‌های نوظهور

به نقل از اگهی 24 در اسناد ابلاغی سازمان برنامه و بودجه برای سال ۱۴۰۴، حوزه میراث فرهنگی و گردشگری از یک بخش سنتی به یک صنعت استراتژیک و تخصصی تبدیل شده است. فرآیند رتبه بندی شرکت در این حوزه، اکنون شامل تخصص‌هایی است که علاوه بر جنبه‌های هنری، بر دانش مهندسی، مطالعات آمایشی و فناوری‌های نوین تکیه دارند.

۱. تخصص‌های سه‌گانه میراث فرهنگی (گروه ۱۱)

طبق جدول شماره (۲)، برای اخذ رتبه مشاور در گروه میراث فرهنگی، سه تخصص اصلی تعریف شده است که هر کدام الزامات تحصیلی و شرح خدمات متفاوتی دارند:

مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی، تاریخی و طبیعی: شامل مطالعات باستان‌شناسی، مردم‌شناسی، و تهیه پرونده‌های ثبت ملی و جهانی.

مدیریت حفاظت، مرمت، بهره‌برداری و احیا بناها و محوطه‌های تاریخی: تمرکز بر مرمت کالبدی و باززنده سازی ابنیه با ارزش.

حفاظت و احیای بافت‌های فرهنگی و تاریخی: ساماندهی مجموعه‌های محله‌ای و بافت‌های تاریخی شهری و روستایی.

۲. تخصص‌های نوظهور و خدمات پیشرو

در بخشنامه‌های جدید سال ۱۴۰۴، خدماتی به شرح فعالیت مشاوران اضافه شده که نشان‌دهنده تغییر نگاه به این حوزه است:

برنامه‌ریزی توریسم و گردشگری: این تخصص که در ذیل گروه‌های مشترک و شهرسازی نیز دیده می‌شود، بر تدوین استراتژی‌های توسعه گردشگری و مکان‌یابی سکونتگاه‌ها متمرکز است.

تاب‌آوری میراث فرهنگی: مطالعات کلان برای بررسی پایداری مناظر فرهنگی و تاریخی در برابر حوادث و تغییرات اقلیمی.

ایجاد بانک اطلاعات نقشه باستان‌شناسی: استفاده از سیستم‌های GIS برای تهیه لایه‌های اطلاعاتی میراث ملموس و ناملموس.

اقتصاد میراث فرهنگی: بررسی ابعاد مالی و اقتصادی طرح‌های مرمت و احیا برای جذب سرمایه‌گذار.

۳. گذار از طراحی به اجرا: اخذ رتبه پیمانکار (رشته ذ)

در کنار فعالیت‌های مطالعاتی، شرکت‌هایی که قصد ورود به فاز اجرایی و عملیاتی پروژه‌ها را دارند، باید نسبت به اخذ رتبه پیمانکار در رشته «حفاظت، مرمت و احیاء آثار فرهنگی و تاریخی» (رشته ذ) اقدام کنند.

• این رشته دارای دو زیررشته اصلی شامل «آثار غیرمنقول» و «آثار منقول» است.
• شرح خدمات آن شامل اجرای طرح‌های حفاظت اضطراری، استحکام‌بخشی و مقاوم‌سازی آثار تاریخی است.

۴. شرایط کلیدی برای رتبه بندی شرکت در این حوزه

برای موفقیت در فرآیند اخذ رتبه مشاور، رعایت نکات زیر طبق ضوابط ۱۴۰۴ ضروری است:

مدرک تحصیلی پرسنل: مدارکی نظیر معماری، باستان‌شناسی، مرمت بنا و باستان‌سنجی در اولویت‌های اصلی (اولویت ۱ و ۲) قرار دارند.

استفاده از استادکاران: در تخصص‌های میراث فرهنگی، رئیس اداره میراث فرهنگی استان می‌تواند «استادکاران حرفه‌ای» فاقد مدرک تحصیلی را با ۱۰ سال سابقه کار مستند، به عنوان معادل کارشناسی مرمت تایید کند.

بیمه و تمام‌وقتی: کلیه پرسنل امتیازآور باید دارای حداقل ۳ ماه سابقه بیمه تمام‌وقت منتهی به درخواست از شرکت متقاضی باشند.

۵. تحلیل مالی: حق‌الزحمه مشاوران میراث فرهنگی

بر اساس جدول شماره (۹)، سقف حق‌الزحمه مناسب برای تخصص‌های این گروه (پایه یک) معادل ۶,۶۰۰ میلیون ریال در سال ۱۴۰۴ تعیین شده است. مبالغ برای پایه‌های ۲ و ۳ به ترتیب ۴,۱۲۵ و ۱,۶۵۰ میلیون ریال است